Wijn en wijnstok

Avond, de wijnstok
is nog altijd dezelfde,
de wijn proeft anders.

De diepere lezing van deze haiku begint met de vraag waarom de wijn anders smaakt? Daar rept de haiku zelf met geen woord over, zoals haiku vaak over iets met geen woord rept. Maar dat wil niet zeggen dat er niets is.

Even het tafereel schetsen: de dichter zit op een avond (thuis op de bank of buiten op het terras) een glas wijn te drinken. En hoewel hij bij een gekende wijn van een gekend huis zweert, proeft de wijn dit jaar toch anders. Of althans: de ervaring is dat hij anders proeft, terwijl in de wijngaard de wijnstok ongetwijfeld dezelfde was (de wijnstok van topwijnen haalt makkelijk 30 jaar of meer). Hoe komt dat?

Vanaf nu is het aan de lezer en bepaalt de diepere lezing waarover deze haiku au fond gaat. Een eerste vraag die je je kunt stellen, is of het om een objectieve of eerder subjectieve vaststelling gaat dat de wijn anders proeft.

TWEE SPOREN

Besluit je als lezer dat het om een objectieve vaststelling gaat, dan kan het verhaal gaan over het rijpen van de druiven. Dat gebeurt niet elke zomer op dezelfde manier en is sterk afhankelijk van de hoeveelheid zon en regen. Of van het precieze tijdstip waarop de wijnboer besloot de druiven te plukken en als gevolg daarvan de verhouding in de druiven tussen zuur en zoet. Kortom: het is niet omdat de grond, de bron, de stam van iets gelijk blijft, dat het resultaat dat eruit voortvloeit altijd hetzelfde is. Er zijn veel factoren of persoonlijke beslissingen die het resultaat kunnen beïnvloeden.

Kies je voor het subjectieve spoor, dan zou je het anders proeven een romanachtige inhoud kunnen geven: moet de dichter dit jaar misschien noodgedwongen alleen drinken en proeft de wijn daarom anders, ook al komt hij van dezelfde wijnstok? Is een geliefde weggevallen en smaakt de wijn daarom niet meer zo fijn als voorheen? Mengt de wijn zich langzaam met de ‘smaak’ van diepere gevoelens?

Alweer verschillende verhalen in één haiku. Zoals verschillende wijn uit één wijnstok?